Veelgestelde vragen

Jongeren kunnen geld verdienen door een bijbaan, vakantiewerk, oppaswerk of door klusjes te doen. Ze kunnen bijvoorbeeld werken in een supermarkt, de horeca, een winkel of als bezorger.

Nee, kinderen onder de 13 jaar mogen in principe niet werken. Uitzonderingen zijn lichte klusjes binnen de familie en meewerken aan culturele activiteiten zoals een theater- of filmoptreden (met een speciale vergunning).

Op 13- en 14-jarige leeftijd mag je licht werk doen, zoals vakkenvullen, oppassen bij familie, auto’s wassen of lichte werkzaamheden in de landbouw. Dit mag alleen buiten schooltijd en onder strikte voorwaarden.

Als je 15 jaar bent, mag je iets zwaarder werk doen, zoals kranten bezorgen, werken in een winkel of lichte taken in de horeca zonder alcohol. Je mag in schoolweken maximaal 12 uur per week werken en in vakantieweken tot 40 uur.

Jongeren van 16 en 17 mogen bijna alle soorten werk doen, behalve gevaarlijk werk met zware machines of giftige stoffen. Ze mogen werken in een supermarkt, de horeca, een magazijn, op kantoor of in de bouw (zonder zware taken).

• 13 en 14 jaar: Maximaal 12 uur per week in schoolweken, 35 uur in vakantieweken. Alleen werken tussen 07:00 en 19:00 uur.
• 15 jaar: Maximaal 12 uur per week in schoolweken, 40 uur in vakanties. Werken mag tussen 07:00 en 19:00 uur.
• 16 en 17 jaar: Maximaal 12 uur per week in schoolweken, 45 uur in vakanties. Werken mag van 06:00 tot 23:00 uur.
• Vanaf 18 jaar gelden de normale arbeidsregels en mag je ook 's nachts werken.

Dit hangt af van je leeftijd en het soort werk. In Nederland geldt een minimumjeugdloon:

• 15 jaar: €4,10 per uur
• 16 jaar: €4,72 per uur
• 17 jaar: €5,40 per uur
• 18 jaar: €6,84 per uur
• 21 jaar en ouder: €13,68 per uur

Jongeren betalen belasting over hun loon, maar vaak kunnen ze een deel terugvragen via de Belastingdienst. Dit kan oplopen tot honderden euro’s per jaar, dus het is slim om dit elk jaar te checken.

Crypto’s, of cryptocurrencies, zijn een vorm van digitaal geld die alleen online bestaat. Ze worden niet beheerd door banken of overheden en betalingen worden vastgelegd in een digitale technologie genaamd blockchain.

De waarde van cryptocurrency en aandelen kan sterk schommelen. Dit betekent dat je zowel winst als verlies kunt maken. Sommige influencers beloven hoge winsten in korte tijd, maar investeren brengt altijd risico’s met zich mee.

Voordelen: Snelle betalingen, lage kosten en geen bankrekening nodig.
Nadelen: De waarde kan sterk schommelen, er is kans op hacking of fraude, en crypto’s kunnen gebruikt worden voor illegale activiteiten.

Aandelen zijn stukjes eigendom van een bedrijf. Als de waarde van een aandeel stijgt, kun je winst maken door het te verkopen. Sommige bedrijven keren ook dividend uit, waardoor je extra geld krijgt zonder je aandelen te verkopen.

Aandelen kunnen in waarde dalen door slechte prestaties van het bedrijf of de markt. Dit betekent dat je geld kunt verliezen. De prijzen op de aandelenmarkt kunnen ook sterk schommelen.

Dropshipping is een manier van online verkopen waarbij je geen voorraad hebt. Je bestelt pas een product bij een leverancier als een klant iets bij jou koopt, en de leverancier stuurt het product direct naar de klant.

De voordelen van dropshipping zijn: lage opstartkosten, geen voorraad nodig en makkelijk aan te passen aan de vraag.

De nadelen zijn: Lage winstmarges, afhankelijk van leveranciers en veel concurrentie.

Affiliate marketing is een manier om online geld te verdienen door producten of diensten van anderen te promoten. Je krijgt een commissie voor elke verkoop die via jouw unieke link wordt gedaan. De voordelen van affiliate marketing zijn: Je hebt geen eigen producten nodig en de opstartkosten zijn laag.

Nadelen van affilliate marketing zijn: Veel concurrentie, afhankelijk van bedrijven en het kost tijd om succesvol te worden.

Een piramidespel is een financieel systeem waarbij deelnemers moeten betalen om mee te doen en vervolgens nieuwe leden moeten werven om winst te maken. Alleen de mensen aan de top verdienen, terwijl de meeste anderen hun geld verliezen.

Een piramidespel is niet houdbaar, omdat er uiteindelijk niet genoeg nieuwe leden te vinden zijn. Dit leidt tot instorting, waarbij de meeste deelnemers hun geld kwijtraken. Bovendien zijn piramidespelen in veel landen illegaal, en kunnen deelnemers juridische consequenties ervaren.

Als je moet betalen om mee te doen en vervolgens zelf nieuwe leden moet werven, is dat een waarschuwingssignaal. Vaak worden er onrealistische beloftes gedaan over snelle winsten en is het onduidelijk hoe het systeem precies werkt.

Ja, het kost misschien wat meer moeite, maar er zijn veel banen en bijbanen die passen bij wat jij lichamelijk of mentaal aankunt. Denk aan administratief werk, klantenservice of creatief werk zoals schrijven of ontwerpen. Flexibele werkplekken of thuiswerken kunnen ook een optie zijn.

Werken levert niet alleen geld op, maar geeft ook een gevoel van zelfstandigheid, zelfvertrouwen, de kans om nieuwe dingen te leren en om mensen te ontmoeten.

Zoek naar werk dat aansluit bij wat jij fysiek of mentaal aankunt. Dit kan bijvoorbeeld een baan met flexibele werkuren of een thuiswerkplek zijn. Administratief werk, klantenservice of creatief werk zoals schrijven of ontwerpen kunnen goede opties zijn als je minder fysieke inspanning aankan.

Het is verstandig om aan te geven wat je nodig hebt om goed te kunnen werken. Veel werkgevers staan open voor aanpassingen zoals flexibele werktijden, aangepaste werkplekken of extra rusttijden. Door dit duidelijk te bespreken, kun je je werk beter afstemmen op je gezondheid.

In Nederland zijn er verschillende regelingen en voorzieningen die je kunnen helpen. De participatiewet stimuleert werk voor iedereen, en er zijn subsidies voor werkgevers om werkplekken aan te passen. Ook kun je begeleiding krijgen van een jobcoach.

Ja, online werken is een goede optie. Het biedt flexibiliteit en de mogelijkheid om je werktempo aan te passen aan je situatie. Je kunt bijvoorbeeld werken als tekstschrijver, grafisch ontwerper, klantenservice medewerker of online marketeer.

Je kunt beginnen met vrijwilligerswerk of een stage. Dit helpt je om werkervaring op te doen en te ontdekken wat bij je past, zonder de druk van een vaste baan.

Er zijn verschillende organisaties die je kunnen helpen, zoals gespecialiseerde jobcoaches, het UWV en initiatieven zoals Emma at Work, die jongeren met een beperking begeleiden naar passend werk. Ook je school of gemeente kan je informeren over beschikbare hulp.

Ja, een bijbaan kan invloed hebben op je PGB of toeslagen. Het is verstandig om je goed te informeren over de gevolgen, zodat je weet wat mogelijk is zonder financiële nadelen. Meer informatie hierover kun je vinden bij instanties zoals het UWV of via speciale websites over werken met een PGB.

Een PGB (Persoonsgebonden Budget) is een geldbedrag waarmee jij of je ouders zelf zorg kunnen inkopen, zoals begeleiding, persoonlijke verzorging of hulpmiddelen.

Nee, jouw inkomen heeft niet direct invloed op de hoogte van het PGB.

• Eigen bijdrage: Voor sommige vormen van PGB-zorg (zoals Wmo-zorg) kan een eigen bijdrage worden gevraagd. Als je werkt en geld verdient, kan deze bijdrage hoger worden.
• Aanpassing zorgindicatie: Als je werkt en minder zorg nodig hebt, kan jouw PGB worden herzien en verlaagd.

Nee, een bijbaantje verandert niet meteen iets aan jouw PGB.

Ja, sommige toeslagen zoals kindgebonden budget, zorgtoeslag of huurtoeslag zijn afhankelijk van het gezinsinkomen. Als jij meer verdient, kan dit betekenen dat je ouders minder toeslagen krijgen.

Ja, als je meer verdient, kan het zijn dat jij of je ouders een hogere eigen bijdrage moeten betalen voor zorg via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Ja, als je tussen de 16 en 17 jaar bent en meer verdient dan een bepaald bedrag per kwartaal, kunnen je ouders minder of geen kinderbijslag meer ontvangen.

Ja, als jouw gezin een bijstandsuitkering ontvangt, kan jouw inkomen worden meegerekend bij de gezinsinkomsten. Hierdoor kan de uitkering worden verlaagd of stopgezet.

Door je werkuren en inkomen te plannen en onder een bepaalde inkomensgrens te blijven.

Controleer bij de Belastingdienst, Sociale Verzekeringsbank (SVB) of de gemeente wat de inkomensgrenzen zijn voor toeslagen, uitkeringen en het PGB.

Overleg met de PGB-houder of zorginstantie om te kijken of jouw werk invloed heeft op de zorgindicatie of eigen bijdragen.

Je kunt advies vragen bij een cliëntondersteuner, zoals MEE of Zorgbelang, of bij de gemeente.

• Kortdurend zorgverlof: deels doorbetaald verlof voor de zorg van een ziek kind.
• Langdurend zorgverlof: onbetaald verlof bij langdurige zorgbehoefte.
• Flexibele werktijden: mogelijkheid om werktijden aan te passen of thuis te werken.
• Gesprek met de bedrijfsarts: advies over hoe werk en zorg te combineren.

• Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV): financiële ondersteuning als je niet kunt werken door zorgtaken.
• Inkomensverzekering: aanvulling op je inkomen als je tijdelijk minder werkt.
• Zorgverzekering: controleer of extra zorgkosten voor je kind gedekt zijn.
• Overlijdensrisicoverzekering: financiële zekerheid voor je gezin bij overlijden.

1. Sparen voor noodgevallen om financiële tegenvallers op te vangen.
2. Check je polisvoorwaarden om te weten wat je verzekeringen precies dekken.
3. Vraag hulp bij de gemeente voor mogelijke financiële regelingen.

Ja, een bezoek aan de huisarts wordt altijd volledig vergoed en valt niet onder het eigen risico. Onder het eigen risico vallen wel vervolgonderzoeken, medicijnen en specialistische zorg.

Ja, huisartsbezoeken en de meeste medische zorg worden volledig vergoed voor kinderen onder de 18 jaar. Er geldt geen eigen risico.

• Huisartsbezoeken – Altijd volledig vergoed, zowel voor volwassenen als kinderen.
• Specialistische zorg en medicijnen – Voor volwassenen geldt het eigen risico, maar voor kinderen worden de meeste medische kosten volledig vergoed.
• Tandartszorg voor kinderen – Tot 18 jaar vergoed door de basisverzekering (met uitzondering van orthodontie en speciale behandelingen).

De basisverzekering vergoedt alleen bepaalde chirurgische ingrepen en gebitsprotheses. Controles, vullingen en andere behandelingen vallen buiten de basisverzekering en vereisen een aanvullende verzekering.

Ja, tandheelkundige zorg zoals controles, fluoridebehandelingen en vullingen, voor kinderen tot 18 jaar wordt volledig vergoed door de basisverzekering (met uitzondering van orthodontie en speciale behandelingen). Orthodontie en bepaalde speciale behandelingen kunnen afhankelijk zijn van een aanvullende verzekering.

Het eigen risico is het bedrag dat je eerst zelf moet betalen voor medische zorg voordat je zorgverzekering de kosten vergoedt. In 2025 is het verplichte eigen risico €385.

Nee, voor huisartsbezoek en bepaalde vormen van preventieve zorg geldt het eigen risico niet.

Het eigen risico bepaalt mede de hoogte van je zorgpremie. Hoe hoger je eigen risico, hoe lager je maandelijkse premie. Maar als je zorg nodig hebt, moet je eerst het volledige eigen risico betalen. Het eigen risico is ingesteld om mensen bewuster te maken van hun zorgkosten en om onnodig zorggebruik te beperken. Daarnaast helpt het mee om de zorgkosten in Nederland betaalbaar te houden. Door een deel van de kosten zelf te betalen, worden mensen aangemoedigd om alleen noodzakelijke zorg te gebruiken.

Ja, je kunt het verhogen tot maximaal €885. Dit kan voordelig zijn als je weinig zorg verwacht nodig te hebben, maar brengt risico’s met zich mee als je toch onverwacht zorgkosten maakt.

Zorgtoeslag is een financiële tegemoetkoming voor mensen met een laag inkomen, waaronder jongeren. Veel jongeren vragen het niet aan omdat ze niet goed op de hoogte zijn van het bestaan of uit angst dat ze het moeten terugbetalen, maar als ze er recht op hebben, is dat niet het geval.

Het is handig om een kleine geldbuffer op te bouwen, zodat je voorbereid bent als je onverwacht zorg nodig hebt.

Financiële stress is de spanning en zorgen die ontstaan door geldproblemen. Dit kan komen door moeite met het betalen van rekeningen, schulden, of onzekerheid over inkomsten. Langdurige financiële stress kan leiden tot slaapproblemen, angst, relatieproblemen en zelfs gezondheidsklachten zoals hart- en vaatziekten of burn-out.

Geldzorgen kunnen leiden tot slapeloosheid, gevoelens van schaamte en hulpeloosheid. Dit kan ervoor zorgen dat mensen sociale situaties vermijden, zoals tandartsbezoeken of verjaardagen. Langdurige stress verhoogt ook het risico op gezondheidsproblemen, zoals hart- en vaatziekten en burn-out, slaapproblemen, angst en relatieproblemen.

Geldproblemen zijn een veelvoorkomende oorzaak van relatieproblemen. Ruzies over geld kunnen spanning in de relatie veroorzaken en soms zelfs leiden tot een scheiding. Ouders kunnen zich isoleren uit schaamte, wat hun mentale gezondheid verder onder druk zet.

Kinderen voelen de spanning in het gezin en kunnen angstig worden of zich terugtrekken. Ze kunnen zich schuldig voelen, denken dat zij het probleem veroorzaken, en kunnen moeite krijgen met concentratie en leren op school.

• Hulp zoeken: Gemeentes en instanties bieden schuldhulpverlening en budgetbegeleiding.
• Praten over geldproblemen: Openheid vermindert spanning in relaties en zorgt voor meer begrip.
• Sociale steun zoeken: Familie, vrienden of lotgenoten kunnen helpen door te luisteren en steun te bieden.
• Mentale gezondheid beschermen: Goede zelfzorg en eventueel psychologische hulp kunnen helpen om de emotionele last te verlichten.

Geld is niet alleen een betaalmiddel, maar speelt ook een rol in hoe je je voelt en welke keuzes je maakt. Het geeft vrijheid en zelfstandigheid, en beïnvloedt je geluk en gevoel van controle. Geld kan zowel positieve als negatieve emoties oproepen. Het kan tijdelijk geluk geven, zoals bij shoppen na een slechte dag, maar ook stress veroorzaken als je te veel uitgeeft. Sparen kan daarentegen een gevoel van veiligheid en rust geven.

De psychologie van geld gaat over hoe je denkt en voelt over geld, en hoe dit invloed heeft op je financiële beslissingen en geluk.

Je geldpersoonlijkheid bepaalt hoe je met geld omgaat. Sommige mensen zijn spaarders, anderen geven makkelijk uit. Dit kan komen door opvoeding, ervaringen met geld of je karakter.

Vrienden en social media kunnen ervoor zorgen dat je meer uitgeeft dan je wilt, omdat je erbij wilt horen of je vergelijkt met anderen die dure spullen of vakanties laten zien.

Geld maakt het leven makkelijker, maar echt geluk komt vooral van vriendschappen, gezondheid en persoonlijke vervulling. Ervaringen, zoals samen leuke dingen doen, samen spelen en praten met elkaar, reizen en concerten, maken mensen gelukkiger dan materiële bezittingen.

Door je geldpersoonlijkheid te kennen, bewust keuzes te maken en te begrijpen waarom je bepaalde uitgaven doet, kun je leren om verstandig en op een manier die bijdraagt aan je welzijn met geld om te gaan.

Geldgebrek kan zorgen voor stress, angst en onzekerheid. Het kan ook invloed hebben op je gezondheid, sociale leven en schoolprestaties.

Langdurige geldzorgen kunnen leiden tot stress, een negatief zelfbeeld, onzekerheid en zelfs depressieve gevoelens.

Gezondheidszorg is duur, waardoor problemen soms onbehandeld blijven. Ook zijn gezonde voedingsmiddelen vaak duur, wat kan leiden tot overgewicht of chronische ziektes. Slechte woonomstandigheden kunnen de gezondheid verder verslechteren.

Thuis kan het spanningen en conflicten veroorzaken. Meedoen met vrienden is soms niet mogelijk, wat kan leiden tot eenzaamheid. Dit vergroot het risico op problematisch gedrag, zoals drugsgebruik of criminaliteit.

Nee, met de juiste steun van school, mentoren en maatschappelijke organisaties kun je je leven veranderen en een betere toekomst opbouwen.

Er is vaak geen geld voor goede studiematerialen of buitenschoolse activiteiten, wat je ontwikkeling beperkt. Hierdoor is de kans op vroegtijdig schoolverlaten groter, waardoor het moeilijker wordt om een goede baan te vinden en geld te verdienen.

Stress is een natuurlijke reactie van je lichaam op uitdagende of spannende situaties, bijvoorbeeld voor een toets op school, voor of tijdens een wedstrijd, maar ook door sociale druk of zorgen. Het zorgt ervoor dat je alert en gefocust bent, maar langdurige stress kan negatieve gevolgen hebben voor je gezondheid.

Ja, een beetje stress kan helpen om alert te blijven en goed te presteren, bijvoorbeeld tijdens een examen of een sportwedstrijd.

Je lichaam maakt stresshormonen aan, zoals adrenaline en cortisol. Dit zorgt ervoor dat je in een ‘vecht-of-vlucht’-modus komt. Hierdoor ben je alert en gefocust.

Langdurige stress kan slaapproblemen, concentratieproblemen, vermoeidheid en een verhoogde vatbaarheid voor ziektes veroorzaken. Daarnaast kunnen je hartslag en bloeddruk stijgen, wat belastend is voor je hart en bloedvaten.

Chronische stress kan je emoties, geheugen en denkvermogen beïnvloeden. Te veel cortisol kan concentratie- en geheugenproblemen veroorzaken en ervoor zorgen dat je angstig of neerslachtig wordt.

Stress vermindert de werking van de prefrontale cortex, het deel van je brein dat verantwoordelijk is voor zelfbeheersing. Hierdoor kun je impulsiever reageren en keuzes maken waar je later spijt van hebt.

• Bewegen: Sporten of wandelen helpt stresshormonen af te breken.
• Voldoende slaap: 7-9 uur slaap per nacht helpt je lichaam en brein herstellen.
• Praten: Je zorgen delen met anderen vermindert stress.
• Planning maken: Een planning voorkomt last-minute stress.
• Ontspanningsoefeningen: Meditatie, ademhalingsoefeningen of yoga helpen tot rust te komen.
• Balans houden: Zorg voor een evenwicht tussen school, werk en vrije tijd.
• Oorzaken herkennen: Probeer te achterhalen waar je stress vandaan komt en zoek eventueel hulp.

Plagen is leuk voor iedereen en gebeurt af en toe tussen verschillende personen. Pesten is gemeen bedoeld. Het kan je kwetsen, het gebeurt vaak regelmatig en steeds opnieuw tegen dezelfde persoon. Het verschil is klein, maar wat voor de één nog plagen is, kan voor een ander al pesten zijn. Het is belangrijk om te zeggen als iets je niet leuk vindt en er iets aan te doen.

Cyberpesten is pesten dat online gebeurt, bijvoorbeeld via WhatsApp, Snapchat of TikTok. Het is net zo vervelend als ‘gewoon’ pesten, en pesters kunnen het zichzelf makkelijker maken door anoniem te blijven.

Vertel het aan je ouders, een juf of meester of iemand anders die je vertrouwt. Zij kunnen je helpen. Elke school heeft een pestprotocol met stappen om pesten aan te pakken. Er zijn ook websites zoals Meldknop, Helpwanted en de Kindertelefoon die je kunt bezoeken voor hulp. Je kunt online chatten, mailen en bellen.